'Vak promoten en flexibel omgaan met personeel'

opleidingen-openingsfoto

Door de demografische ontwikkeling is de verwachting dat de komende jaren het aantal jongeren daalt en daardoor het aantal vacatures in de slagerijbranche toeneemt. Daardoor zal het tekort aan medewerkers nog groter worden. Daarnaast wordt het niet alleen steeds lastiger om nieuwe medewerkers te vinden, maar ook om werknemers vast te houden en om opvolgers te vinden. Hoe kunnen slagers hierop inspelen? En welke rol hebben opleidingen en trainingen?

Het werknemerstekort wordt volgens slager Jos Lohmann van Slagerij Lohmann in Enschede heel erg onderschat. ‘Een collega-slager moest onlangs zijn tweede zaak noodgedwongen sluiten, omdat hij geen personeel kon krijgen. Mijn dochter wil mijn bedrijf in de toekomst overnemen op voorwaarde dat er voldoende personeel beschikbaar is. En dat is een groot probleem.’

Lohmann is gaan nadenken over hoe het anders zou kunnen. ‘Zo kwam ik op het idee om flexibeler met mijn werknemers om te gaan en de uren anders te verdelen. Er zijn veel moeders die bijvoorbeeld tot drie uur ’s middags willen werken zodat ze hun kinderen uit school kunnen halen. Zij kunnen dan afgewisseld worden door medewerkers die tot zes uur werken. Bovendien hoeft een werkweek niet per se 40 uur te zijn. De meeste mensen willen tegenwoordig 15 tot 20 uur per week werken en liefst met flexibele tijden.’

opleidingen-foto-2

De verkoopsters kunnen bijvoorbeeld nu ook rookworst maken, snijden en ontvliezen

Ook voor de ochtenduren heeft hij de planning aangepast. ‘Tegenwoordig komen er voor tien uur amper klanten in de winkel. Daar heb ik geen drie personeelsleden voor nodig. De toonbank kan ik zelf ook wel vullen. Daarom laat ik de moeders eerst hun kinderen naar school brengen voor ze beginnen. Bij mijn bedrijf past dit flexibele rooster prima, maar dat zal niet voor iedere slagerij gelden. Als je bijvoorbeeld veel cateringactiviteiten doet, dan zal de planning er heel anders uitzien.’

Allround personeel

Daarnaast heeft de ondernemer zijn winkelpersoneel ook slagersvaardigheden geleerd. ‘De verkoopsters kunnen bijvoorbeeld nu ook rookworst maken, snijden en ontvliezen. Het uitbenen blijf ik zelf doen. Het grote voordeel is dat het personeel elkaar bij ziekte of vakantie kan vervangen. Bovendien vinden ze de afwisseling in het werk ook heel prettig. In winkel zijn onze medewerkers echt een klankbord voor de klanten. Lief en leed wordt met hen gedeeld. En dat is soms best ingrijpend. Dan kan het fijn zijn om je even een paar uurtjes af te zonderen en met een muziekje op de achtergrond in de worstmakerij te werken.’

opleidingen-foto-3

Lohmann kwam op het idee om flexibeler met zijn werknemers om te gaan en de uren anders te verdelen

Het leuke is ook dat de verkoopsters heel enthousiast zijn als ze de volgende dag hun eigengemaakte worst in de winkel verkopen. ‘Ze kunnen trots aan de klanten vertellen hoe ze deze hebben gemaakt. Zo ontstaat een heel andere beleving.’ Ander voordeel is dat hij door de flexibiliteit en vaardigheid van het personeel zelf ook zijn uren flexibel kan indelen. ‘Als ik ’s middags om drie uur naar huis wil, dan kan ik het bedrijf met een gerust hart achterlaten.’ Slagers blijven soms te lang stilstaan, terwijl we juist met de moderne tijd mee moeten gaan, benadrukt Lohmann. ‘Ik hoop dat die knop binnenkort omgaat.’

Omscholing

Voor slagers is het ontzettend moeilijk om aan goede medewerkers te komen, merkt SVO-onderwijsmanager Rinus de Rijder. ‘De verwachting is enerzijds dat het aantal mbo-studenten de komende tijd daalt. Daardoor zal er in een aantal regio’s nog minder personeel beschikbaar komen. Aan de andere kant zien we dat mensen langer door blijven werken. Er ligt dus een enorm potentieel bij de huidige werknemers. Die kunnen worden om- of bijgeschoold.’

opleidingen-foto-4

De winkelmeisjes zijn heel enthousiast als ze de volgende dag hun eigengemaakte worst in de winkel verkopen

Daar speelt SVO op in. ‘In plaats van collectief op te leiden richten wij ons steeds meer op connectiviteit. Slagers en winkelmedewerkers kunnen zich inschrijven voor trainingen waar ze behoefte aan hebben. Met trainingen en masterclasses kun ze de betrokkenheid van medewerkers vergroten. Misschien zien medewerkers het niet zitten om een complete opleiding te volgen, maar vinden ze het wel leuk om aan een bepaalde trainingsvorm mee te doen. Het is belangrijk om te kijken hoe je als slager de huidige kwaliteit van je medewerkers kunt vergroten.’

Boeien, behouden en binden

Naast het personeel richt SVO zich ook steeds meer op zij-instromers die graag bepaalde trainingen willen volgen. ‘Denk bijvoorbeeld aan de worstmakerij. Dit bieden we niet meer als complete opleiding, maar als een trainingsvorm aan’, legt De Rijder uit. ‘Ook zijn er bijvoorbeeld slagers die kiezen voor de module vis, omdat ze hun assortiment met een paar visproducten willen uitbreiden. Als opleider bieden we dus steeds meer maatwerk aan en dit zal in de toekomst nog verder toenemen. We willen het onderwijs op een andere manier inrichten, zodat het aansluit bij meerdere doelgroepen. Boeien, behouden en binden. Daar draait het tegenwoordig om.’

Geschoten door Wildschieters

Voorbeeld van trainingsprogramma’s is de masterclass Foodstyling en fotografie

Andere voorbeelden van trainingsprogramma’s zijn onder meer de zes weken durende training Voedselveiligheid en microbiologie, de masterclass Foodstyling en fotografie. ‘Voor deze trainingsprogramma’s hebben we samenwerking gezocht met andere hogescholen. Dankzij deze samenwerking kunnen we trainingen geven buiten ons vakgebied en op deze manier de kennis in de branche vergroten.’ Voor slagers die een mbo-4 diploma hebben, bestaat er binnenkort zelfs de mogelijkheid om een associate degree-traject te volgen. Een traject dat SVO in samenwerking met een hogeschool aan het ontwikkelen is.

Werving

Slagers kunnen ook zelf actie ondernemen om nieuwe medewerkers te werven, vindt De Rijder. ‘In het verleden vroeg een slager ons of we iemand voor hem wilde opleiden. Nu zijn de rollen vaak omgekeerd. De slager heeft een vacature en vraagt aan ons of wij misschien een student hebben. Zelf kun je hier als slager een rol in spelen. Heb je een vmbo-school in de buurt en is daar een beroepenmarkt? Zorg dan dat je aanhaakt! Je kunt ervoor zorgen dat studenten worden opgeleid en dat ze daarna bij je aan het werk kunnen. Dat is een prachtig toekomstperspectief. Bovendien vormt het werken in de slagerij een mooie basis voor een andere baan in de foodsector. Slagers zouden niet zo bescheiden moeten zijn. Ze hebben jongeren ontzettend veel te bieden.’

Daarnaast raadt De Rijder aan om een beetje flexibel te zijn. ‘De jongeren van nu zijn anders dan de jongeren van tien jaar geleden. De nieuwe generatie wil bijvoorbeeld liever niet meer 40 tot 50 uur per week werken. Als ze net genoeg verdienen om rond te komen, dan vinden ze dat vaak prima. Misschien wil iemand wat minder uren draaien, of iets later beginnen. Doe daar niet te moeilijk over en wees creatief.’

Creatief denken

Dat laatste is de slagers zeker toevertrouwd, weet de onderwijsspecialist. ‘Van oudsher zijn slagers al enorm innovatief. Als een varken wordt verwerkt, dan blijft er helemaal niks van over. Alles krijgt een bestemming. Dat is een grote kracht van de slager.’

Het is het volgens hem belangrijk om de thema’s technologie en duurzaamheid de komende jaren goed in de gaten te houden. ‘De technologische vooruitgang gaat razendsnel. Wellicht komt de concurrentie van de slager in de toekomst uit een andere hoek dan van de supermarkt of een collega-slager, die enkele kilometers verderop zit. Straks is er misschien een IT’er die een mooi product aanbiedt en er een markt bij zoekt. Zorg dat je ook op dit vlak bijblijft.’

Geschoten door Wildschieters

Voor slagers is het ontzettend moeilijk om aan goede medewerkers te komen, merkt Rinus de Rijder (SVO)

Uiteraard besteed SVO hier ook aandacht in de lessen aan, zoals een gastcollege over ‘kunstmatige intelligentie’. ‘Dat lijkt misschien een ver-van-je-bed-show, maar onderschat de mogelijkheden niet’, waarschuwt De Rijder. ‘Moderne kassasystemen slaan ontzettend veel data op. Het vereist vaak specialistische kennis om al deze data te kunnen lezen en begrijpen en daar conclusies aan te verbinden. Daar kun je op een heel slimme manier gebruik van maken. Daarnaast zijn dit soort onderwerpen sowieso ook heel nuttig om je creativiteit op gang te brengen.’

Ondernemersacademie Food

De komende 10 jaar zijn er zo'n 500 slagerijen die moeten worden overgenomen en daar zijn geen opvolgers voor

De Ondernemersacademie Food is een paar jaar geleden opgericht door leveranciers van de vleesindustrie in samenwerking met KNS en SVO. ‘We constateerden een gezamenlijk probleem’, verklaart Astrid van Hest namens de Ondernemersacademie Food. ‘De komende 10 jaar zijn er zo’n 500 slagerijen die moeten worden overgenomen en daar zijn geen opvolgers voor. Daarom is de Ondernemersacademie Food ontwikkeld.’

‘Wij willen mensen zoeken en overtuigen om slager-ondernemer te worden. Daarbij richten wij ons zowel op zij-instromers, als op personeel van ondernemers en kinderen van ondernemers.’ De potentiële ondernemers worden door de Ondernemersacademie opgeleid. ‘De zij-instromers zouden het totale programma van negen maanden moeten volgen, terwijl we voor slagers en hun medewerkers een verkort traject bieden.’

De eerste groep is vorig jaar van start gegaan. Elf aanstaande ondernemers, allemaal afkomstig uit het vak, hebben een 12-daagse training ‘Ondernemerschap’ doorlopen en volgden daarbij gastlessen door het hele land. Vervolgens moesten ze een plan van aanpak schrijven over hoe het bedrijf er in de toekomst uit zou komen te zien of bijvoorbeeld een persoonlijk plan maken over hoe ze zichzelf de komen jaren willen ontwikkelen.

Van elkaar leren

Het leuke aan deze groep was volgens Van Hest dat naast de slagers ook een visondernemer en een ondernemer uit de kaas- en notenbranche deelnamen. ‘De verschillende deelnemers vonden het heel leuk om van elkaar te leren. Iedereen heeft het traject goed afgesloten met gemiddeld een 7,9.’

 

‘Slagers zouden niet zo bescheiden moeten zijn. Ze hebben jongeren ontzettend veel te bieden’

 

De tweede groep zou in september dit jaar van start gaan, maar helaas zijn hiervoor geen aanmeldingen binnengekomen. ‘Hiermee wordt het probleem rond de opvolging nog eens onderstreept’, zegt Van Hest. ‘Daarom zoeken we de publiciteit op. Onze academie is bij veel ondernemers wel bekend en die kunnen hun medewerkers en kinderen erover vertellen. Met de extra publiciteit willen we vooral zij-instromers bereiken. Onlangs hebben we een artikel geplaatst in de magazines ‘Gezond Leven’ en ‘Boer Zoekt Vrouw’. Ook hebben we een radiospotje laten maken.’

Hbo-niveau

De ondernemersacademie richt zich vooral mensen tussen de 30 en 50 jaar met een hbo-werk- en -denkniveau. Dat laatste is volgens Van Hest belangrijk omdat er steeds meer van de ondernemers wordt gevraagd. ‘De ontwikkelingen in de foodbranche gaan razendsnel en ondernemers moeten daarin meegaan en innovatieve oplossingen bedenken.’

Wij willen voorkomen dat de slagerijen uit het straatbeeld verdwijnen

Van Hest hoopt in de toekomst nog vele potentiële ondernemers te kunnen opleiden, want het probleem is nijpend, benadrukt ze. ‘De afgelopen 10 jaar zijn er zo’n 400 slagerijen verdwenen. Wij willen voorkomen dat de slagerijen uit het straatbeeld verdwijnen. Bovendien willen we de ondernemers helpen van wie pensioen in gevaar komt als ze geen opvolging kunnen vinden.’

Bovendien heeft de slagersbranche volgens haar veel te bieden. ‘Gezonde voeding wordt steeds belangrijker. Men eet misschien wel iets minder vlees, maar vraagt wel een steeds betere kwaliteit. Daarvoor moet je bij de slager zijn. Daardoor blijft het vak de komende jaren zeer interessant.’

Ook hoopt ze naast slagers ook andere versspecialisten op te kunnen leiden, zoals bakkers en groenteverkopers. ‘Deze sectoren kampen met dezelfde problematiek. Met elkaar kunnen we de krachten bundelen. Het is mijn grote droom om branchebreed iets bij te dragen aan een goede toekomst voor de foodsectoren met voldoende bedrijfsopvolging!’

Dossiers
Lees ook
FIA richt ondernemersvereniging op

FIA richt ondernemersvereniging op

De Food Innovation Academy (FIA) heeft de FIA-bedrijvenvereniging opgericht. Het doel van de vereniging is om samen met mbo- en hbo-opleiders binnen de FIA te voorzien in voldoende goedgekwalificeerde medewerkers in de food-productiebedrijven in de regio Rijnmond. Dit om dreigende tekorten tegen te gaan. Met de komst van de vereniging wil FIA richting...

Britse vleesindustrie wil personeelstekort oplossen met inzet gedetineerden

Britse vleesindustrie wil personeelstekort oplossen met inzet gedetineerden

In het Verenigd Koninkrijk kampt de vleesbranche met een tekort aan personeel. De branche wil dit probleem op lossen door de inzet van (ex)gedetineerden en is daarover in overleg met de overheid. Dat meldt BBC.

‘Opleiding bereidt me voor op overnemen van familiebedrijf’

‘Opleiding bereidt me voor op overnemen van familiebedrijf’

Twintig jaar geleden begonnen haar ouders Vers Vleesboerderij Savelkouls, een boerderijwinkel met een varkensboerderij en slachterij. Lieke Savelkouls (25) ging eerst een andere richting op, maar na een tijdje begon het toch te kriebelen. Ze gaat het bedrijf alsnog overnemen en volgt daarom nu de opleiding Bedrijfsleider vers bij SVO vakopleiding food.