Dag Jack,
Een tijdje geleden, maar hier zijn we weer. Net zoals je voorganger Caroline schreef je in je vorige post een hele hoop argumenten en gegevens neer, die ik niet allemaal tegelijk kan beantwoorden, tenzij ik hier een boek schrijf. Focussen dan maar. Less is more.
Van wat je schrijft vind ik het belangrijkste het stuk over wat mensen in armere landen willen eten. Je hebt gelijk: we mogen hier doen wat we willen in ons rijke westen, en hier en daar wel een hooggeschoolde overtuigen van de nobele voordelen van de vegetarische levenswijze, en we kunnen nog een hoop anderen warm maken voor veggiedagen… Maar zolang in opkomende landen als India en vooral China de vleesconsumptie met de dag stijgt, is het dweilen met de kraan open (en als je weet dat elke kilogram rundvlees 15.000 liter water vraagt, dan moet je echt wel hard dweilen). In Nederland en België samen hebben we, pak ‘m beet, 20 miljoen varkens? In China zijn dat er bijna 500 miljoen (vijftig jaar geleden waren er nog maar 80 miljoen). Die stijging van de consumptie van vlees en andere dierlijke producten aldaar is natuurlijk het gevolg van de stijgende levensstandaard. Er is duidelijk een correlatie: wie meer geld verdient, wil meer vlees eten. Veel vlees kunnen eten vormt een deel van “het goede leven”. Terecht of onterecht, dat laten we even in het midden.
Ik ben de laatste, Jack, die de Chinezen en de Indiërs zal zeggen dat ze onmiddellijk moeten stoppen met zoveel vlees te eten. Net zoals ik het oneerlijk vind om hen te zeggen dat ze sito presto iets aan hun uitstoot moeten doen. Die mensen daar hebben uiteraard recht op dezelfde dingen, en dezelfde vervuiling, als wat wij hier in het westen hebben en doen, en het zou nogal hautain zijn om te zeggen dat zij niet mogen beginnen wat wij al jaren aan het doen zijn.
Het probleem is dat we terzelfder tijd niet anders kunnen dan ook de opkomende landen een beetje in te tomen, en allemaal samen te werken aan de vermindering van onze ecologische voetafdruk en het gebruik van eindige grondstoffen. Als de voorspellingen uitkomen, verdubbelt de vraag naar vlees tegen 2050. De vleesindustrie ziet natuurlijk vooral dollartekens: supergrote markten waarvoor wij gaan produceren! Jawel, de vraag naar vlees zal wereldwijd inderdaad niet gauw verminderen. Maar tegelijkertijd weten we dat dit allemaal geen haalbare kaart is. Het graan dat nodig is om deze dieren groot te brengen is er niet. De grond om dat graan op te telen al evenmin. Een nieuwe groene revolutie zie ik ook niet direct aan de horizon. Niet dat de opbrengsten van de gronden niet verbeterd kunnen worden, maar ik ben sceptisch dat dat het verschil zal maken. We kunnen ook de bevolkingsgroei proberen in te dijken, maar ook dat is een weinig realistisch scenario. En terraforming op Mars of op de maan zal nog wat tijd vragen.
Blijft over: een stevige verandering in het soort voedsel dat we eten. Minder vlees dus, want vlees vereist, simpel gesteld, het meeste grondstoffen (ook al ken ik de relativeringen en de caveats, wees gerust). Ik ben ervan overtuigd dat we op termijn massaal tot vleesvermindering zullen komen, ook in de landen waar die consumptie nu nog aan het stijgen is. Ik denk dat we moeten beginnen met het goede voorbeeld te geven, hier in het westen. Tonen dat elke dag vlees niet hoeft voor een goed leven, en dat het beter is voor onze planeet, voor de dieren, en voor onze gezondheid, als we dat niet doen. Pas dan hebben we enig recht van spreken (en dan nog) wat de ontwikkelingen in armere landen betreft.
Ik hoop alleen dat het allemaal kan gebeuren via samenwerking, en dat we de zaak niet laten liggen tot we niet anders kunnen omdat we gedwongen worden. Door moeder natuur, door een superbacterie of weet ik veel. Ik heb het altijd vreemd gevonden: de mensen die niet “mee” zijn met de ecologische boodschap. Ok, ik begrijp ze wel: als ze de groene boodschap aanvaarden, zouden ze hun levenswijze moeten aanpassen, of zelfs soms van beroep moeten veranderen, dus ja, ze horen het liever niet. Maar waar ik niet bij kan is: ze beschuldigen de groene tegenpartij van vanalles. Luiheid, eigenbelang, financieel gewin, leugens, een eigen agenda… Jazeker, de groene beweging heeft een eigen agenda: zorgen dat de planeet een leefbare plaats blijft voor toekomstige generaties. Geen idee wat daarop tegen kan zijn – jij wel Jack? Maar meest van al worden we beschuldigd van het verkopen van nonsens, van paniekzaaierij. Onze Piet Vanthemsche hier, voorzitter van de Boerenbond, beschuldigde me (op basis van een opiniestuk van me over de nieuwe superbacterie) van paniekzaaierij. De dag nadien bleek dat in het merendeel van de onderzochte bedrijven verboden antibiotica gebruikt werden.
En zo blijven we met getrokken messen tegenover elkaar staan. Misschien wordt ’t tijd om te geloven in elkaars goeie wil, en de koppen bij elkaar te steken. Hier en daar zie ik dat gebeuren, zo langzaam aan. Maar nauwelijks op het gebied van vlees. Dat blijft het allergrootste verworven recht, waar niet aan te tornen valt. Voorlopig nog.
Tobias
21 mei 2010 13:45 uur
